Nagrody

Nagroda Marszałka Województwa Małopolskiego 

im. Mariana Korneckiego w roku 2003

Laureat Nagrody Marszałka Województwa Małopolskiego im. Mariana Korneckiego w roku 2003.

Ks. Zbigniew Kras
Proboszcz Parafii p.w. Św. Andrzeja w Lipnicy Murowanej
za wybitne osiągnięcia w dziedzinie ochrony zabytków architektury drewnianej Małopolski oraz ich promocji, w szczególności za odnowę drewnianego, gotyckiego kościółka św. Leonarda w Lipnicy Murowanej

Ks. Zbigniew Kras jest żarliwym kapłanem i wychowawcą młodzieży, ale także opiekunem i kustoszem, powierzonych jego pieczy, zabytkowych świątyń. Pod Jego nadzorem został zakończony remont drewnianego gotyckiego kościoła Św. Leonarda z XV wieku, zniszczonego na skutek katastrofalnej powodzi w roku 1997. Przeprowadzony został kompleksowy remont budowli kościelnej, następnie podjęto prace konserwatorskie wewnątrz świątyni, dotyczące przede wszystkim polichromii. Dzięki tym staraniom ten unikatowy przykład średniowiecznej architektury drewnianej został uratowany, a obecnie odczekuje na wpis na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego UNESCO. Warto tu podkreślić, iż także Patron Nagrody dr Marian Kornecki wielokrotnie wizytował prace konserwatorskie przy kościele Św. Leonarda.

Ks. Zbigniew Kras prowadzi także remont drugiego, zabytkowego kościoła parafialnego p.w. Św. Andrzeja w Lipnicy Murowanej. Ten, pochodzący z XIV wieku, z fundacji Króla Kazimierza Wielkiego kościół został zabezpieczony konstrukcyjnie; wykonano remont sufitu, wymieniono więźbę dachową, a kościół uzyskał nowe, ceramiczne pokrycie dachowe; uporządkowano otoczenie kościoła, przygotowano nowy parking dla turystów i pielgrzymów. Obecnie prowadzona jest konserwacja dwóch gotyckich chrzcielnic, a także renowacja kaplicy, w której znajdzie miejsce najcenniejszy zabytek sztuki gotyckiej – drewniana płaskorzeźba Matki Bożej z Dzieciątkiem, pochodząca z XIV wieku.

Ksiądz Zbigniew Kras jest szczególnie aktywny w zakresie promocji tak materialnych, jak i duchowych wartości dziedzictwa kulturalnego swojej "małej ojczyzny". Zabytki Lipnicy Murowanej promuje jako jej przewodnik. Jest autorem folderów, pocztówek, przewodników i książek, ukazujących wartości historyczne, religijne i przyrodnicze Lipnicy Murowanej. Jak kapłan zabiega o rozwój kultu Błogosławionego Szymona z Lipnicy, Matki Teresy i Urszuli Ledóchowskiej. Wyrazem tych starań jest między innymi przygotowana ostatnio wystawa w Dworze Ledóchowskich, poświęcona rodzinie Ledóchowskich, ze szczególnym uwzględnieniem Św. Urszuli.

Na uznanie zasługuje także działalność ks. Zbigniewa Krasa jako współorganizatora i animatora przedsięwzięć kulturalnych, mających na celu zachowanie tradycji regionalnych.


Fragmenty publikacji pod red. ks. Zbigniewa Krasa pt. "Lipnica Murowana. Kościół Św. Leonarda. Perła średniowiecznej architektury drewnianej", wyd. Biblos, Tarnów 2000:

"Prawie tak samo odległa od Krakowa, Tarnowa i Nowego Sącza, leży piękna i stara Lipnica Murowana w centrum wiejskich terenów, w dolinie Uszwicy i Potoku Górzańskiego. Osada, której czasu założenia nie da się określić dokładnie, rozwijała się od dawna dzięki korzystnemu położeniu na szlaku handlowym wiodącym z południa na północ. Pierwotna nazwa Lipnik z czasem zmieniona została na Lipnica, potem Lipnica Murowana. W 1326 roku z ustanowienia króla Wł. Łokietka stała się miastem. Od 1144 roku Lipnica jest parafią, której pierwszą świątynią stał się drewniany kościół Św. Leonarda. Gdy miasto rozrosło się i wzbogaciło, otoczono je murami, wyznaczono czworokątny rynek, a w murach miasta postawiono w XIV wieku drugi, o wiele wspanialszy murowany kościół Św. Andrzeja Ap.. (...) W 1655 roku Szwedzi zdobyli broniące się miasto, następnie zburzyli i zrabowali. Czasy zaborów, a potem pierwsze lata niepodległości były bardzo niekorzystne dla miasteczka zwanego królewskim. Rozwój miasta hamowały także pożary, powodzie i epidemie.

Dziś mała miejscowość zadziwia wielu przybywających turystów, pielgrzymów i gości swoim bogactwem historycznym, religijnym i przyrodniczym. (...)
Gotyckich drewnianych kościołów na terenie Małopolski zachowało się kilkanaście, lecz większość z nich uległa w ciągu wieków poważnym rekonstrukcjom, daleko idącym przekształceniom i rozbudowie. Do wyjątków należą te, które niezmienione trwają do dzisiaj. Tym właśnie wyróżnia się kościół Św. Leonarda w Lipnicy Murowanej a właściwie w Lipnicy Dolnej.

Jak głosi tradycja, na prawym brzegu rzeki Uszwicy, na miejscu gontyny pogańskiej w 1141 roku postawiono pierwszą w Lipnicy świątynię chrześcijańską. W XV wieku wybudowano na jej miejscu nowy kościół zachowują patrona Św. L e o n a r d a. Ponieważ życie parafii Lipnica Murowana przeniesiono w dużej mierze do kościoła Św. Andrzeja Ap. w centrum miasta, kościół Św. Leonarda, stojący na uboczu, stał się z czasem tylko kościołem cmentarnym. Nie było więc potrzeby jego powiększania czy innych zmian w jego architekturze. Kilkakrotnie go tylko odnawiano i konserwowano: w wiekach XVI i XVII, w latach 1711, 1837, 1910, 1956, ale bez wprowadzania zmian. Dzięki temu budowla ta nabrała nieprzeciętnej wartości historycznej. W lipcu 1997 roku, podczas wielkiej powodzi, która dokonała wielu zniszczeń na terenach Polski, bardzo ucierpiał także kościół Św. Leoonarda. Na szczęście ocalał, wymagał jednak gruntownego remontu, najpierw samej konstrukcji potem cennego wyposażenia. (...)"