Ludzie, rytuały i obyczaje w Małopolsce – przedstawione nietypowo, w sposób zachęcający do odkrywania tajemnic naszego regionu. To wszystko w wydawnictwie „Małopolska. Czas ludzki”. Stanowi ono kontynuację publikacji „Małopolska. Niepospolita”, wydanej w 2008 r., pokazującej Małopolskę nieznaną lub niedocenianą. Tym razem autorzy tekstów podejmują temat tradycyjnych obrzędów i zwyczajów towarzyszących mieszkańcom Małopolski w ich życiu codziennym. Starają się przybliżyć lub odkryć na nowo obyczaje, zachowania oraz miejsca stanowiące ważny składnik dziedzictwa historyczno-kulturowego Województwa Małopolskiego.

Co należy zrobić zgodnie z tradycją w tłusty czwartek czy w Niedzielę Palmową – wie każdy. Ale kim są myjocki w Chochołowie, pucheroki w Zielonkach, Siuda Baba w Wieliczce czy dziady śmigustne w Limanowej? Można się tego dowiedzieć z najnowszego wydawnictwa promocyjnego województwa małopolskiego. Również tego, dlaczego krakowski „Adaś” jak magnes przyciąga i do czego trębacze z wieży mariackiej używają spirytusu. W publikacji znalazło się również miejsce na opis tradycyjnych świąt, związanych z religią (Święta Matki Boskiej Zielnej i Siewnej, żydowska Chanuka) i historią (święto soli w Wieliczce). „Małopolska. Czas ludzki” opisuje pielgrzymki Romów do Limanowej, Łemków na świętą Górę Jawor i małopolskie pielgrzymki na Jasną Górę. Ilustruje tak odmienne wydarzenia jak manifestacje 1 maja i 3 maja, coroczny pochód profesorów krakowskich uczelni 1 października oraz „najdłuższy i najniższy pochód w Krakowie”, czyli marsz jamników. Sporo miejsca poświęcone jest czasowi zabawy i odpoczynku: balom karnawałowym, „wysiadywaniu w knajpach”, ale i słynnym zapiekankom z placu Nowego,  kiełbaskom spod Hali Targowej i lodom ze Starowiślnej.

Autorami pomysłu, podobnie jak przy poprzedniej publikacji, są Katarzyna Bik z Muzeum Narodowego w Krakowie i Krzysztof Markiel, Dyrektor Departamentu Kultury i Dziedzictwa Narodowego Urzędu Marszałkowskiego. Teksty, wzbogacone licznymi fotografiami, napisali Marta Dvořák, Ewa Kozakiewicz, Katarzyna Olejarczyk, Anna Siedlik, Małgorzata Skowrońska, Agnieszka Widacka-Bisaga, Andrzej Zaręba i Adrianna Zwolińska-Olszak przy konsultacji naukowej Muzeum Etnograficznego w Krakowie.

- Małopolska niepospolita. Małopolska niebanalna. Małopolska nieoczywista. Małopolska bogata. Małopolska żywa. Region ludzi pełnych werwy, walczących, otwartych na nowości, celebrujących przeszłość, ironicznych i radosnych „we dnie i w nocy”, „na co dzień i od wielkiego dzwonu”. Obyczaje są – jak język – zwierciadłem. Przejrzyjmy się w tym lustrze. Zobaczymy siebie w zapachu i barwach pór roku, w małostkowości i w dumie, z koroną lub wiankiem na głowie i w zauroczeniu odpustową bibułką – tak Wicemarszałek Leszek Zegzda zachęca do lektury „Małopolski. Czasu ludzkiego”.

Wydawnictwo będzie można kupić w Muzeum Etnograficznym im. Seweryna Udzieli w Krakowie.

2009-12-30